Wat is well-being, en waarom is het belangrijker dan je denkt

Want uit wetenschappelijk onderzoekt blijkt dat well-being verder reikt dan alleen jezelf. Het stroomt. Het verandert de sfeer in de kamer als je binnenkomt, je aandacht in een gesprek, het geduld dat je toont aan iemand die een slechte dag heeft. Hoe jij je voelt (fysiek en mentaal) heeft niet alleen betrekking op jezelf. Het is een relationele kwestie.

Bij Rituals geloven we dat well-being begint bij iets kleiners dan de meeste mensen verwachten: in de dagelijkse momenten waar je vaak aan voorbij gaat. Een warme douche waar je de tijd voor neemt. De geur die het einde van je werkdag markeert. Kleine alledaagse geneugten, die je alleen nog aar hoeft op te merken. Als je maar genoeg van deze momenten die vaak over het hoofd worden gezien, transformeert in betekenisvolle momenten, heeft dat een blijvend effect op je. Wat we hier willen onderzoeken is wat daarna gebeurt, en wie er nog meer van kan profiteren.

Well-being ontrafeld

Well-being is een woord dat steeds meer betekenis voor je krijgt, hoe meer je ermee bezig bent. “Well-being is een complex begrip dat voortdurend in beweging is,” zegt existentieel therapeut en schrijfster Eloise Skinner, “maar een goed geworteld gevoel van persoonlijke well-being blijft over het algemeen langer bij je en blijft als een soort basis aanwezig, zelfs als we worden uitgedaagd door dagelijkse ups en downs.”    Traumagericht somatisch therapeut Lauren Lepley ziet het als een toestand waarin je je comfortabel, gezond en gelukkig voelt. Hoewel dat belangrijk is, is het “niet een einddoel, maar een voortdurende reis die regelmatig aandacht en inspanning vereist.” Een nuttig concept dat ermee te maken heeft, is aleafia, een Arabisch woord dat verwijst naar een toestand van goede fysieke en mentale gezondheid. Het is niet een einddoel om naar te streven, maar een toestand die je moet onderhouden.

Praktisch gezien kun je well-being opdelen in verschillende onderdelen: mentaal, emotioneel, fysiek en sociaal. Maar als je inziet dat dit geen aparte categorieën zijn, zal je beter begrijpen wat well-being inhoudt. Het zijn met elkaar verbonden systemen, en wat je doet met het ene heeft direct invloed op alle andere. De eerste aanzet wordt gegeven door je meer bewust te worden van de kleine fijne dingen die nu al aanwezig zijn in je leven, dingen die je nogal eens onopgemerkt voorbij laat gaan.

Waarom self-care niet egoïstisch is

Het culturele argument tegen self-care (dat het egoïstisch is, navelstaarderij, een luxe) gaat voorbij aan wat er werkelijk gebeurt als je goed voor jezelf zorgt. Dat argument gaat ervan uit dat de voordelen bij jou stoppen. Maar dat is niet zo.    De drie-eenheid body-mind-soul biedt niet alleen een kader voor je persoonlijke gezondheid, maar werkt ook door op je sociale omgeving:    Een gereguleerd lichaam is geduldiger. Als je goed hebt geslapen, lekker gegeten en fysiek een goede conditie hebt, sta je meer open voor het discomfort van anderen: de collega die niet vooruit te branden is, dat moeilijke gesprek, het kind dat maar blijft jengelen.    Met een heldere geest kun je beter luisteren. Mentale well-being betekent ook, zoals Lepley het definieert, “een positieve instelling, in staat zijn goed om te gaan met stress, en een gevoel van controle.” Als het fundament stabiel is, worden je gedachten niet langer in beslag genomen door je eigen interne ruis. Je krijgt dan eindelijk oor voor andere mensen.    Een gevoede ziel heeft meer empathie. Emotionele well-being (het vermogen om te herkennen en uit te drukken wat je voelt, om te dealen met stress, en om gezonde relaties te onderhouden) bereik je niet door meer over je gevoelens na te denken. Het is het resultaat van consistente zelfcompassie die zich uitstrekt naar buiten. Je kunt alleen geven wat je zelf hebt.    Daarom is self-care een van de minst egoïstische dingen die je kunt doen. Het is, in de meest directe betekenis van het woord, een voorbereiding op je relatie met anderen.

Het is een soort sneeuwbaleffect.

De Harvard Study of Adult Development, de langst lopende studie naar menselijk geluk dat ooit is uitgevoerd, concludeerde dat de belangrijkste factor in langdurige well-being de kwaliteit van onze relaties is. Niet status. Niet prestaties. Niet gezondheid op zichzelf. Het gaat om connectie.    Eloise Skinner legt uit wat hierbij vaak over het hoofd wordt gezien: “Goede relaties kunnen fundamenteel zijn voor het ontwikkelen van een gevoel van algehele well-being en dat hoeft niet per se een traditionele familie- of liefdesrelatie te zijn. Zelfs terloopse relaties, mensen waar je kort mee samenwerkt, mensen die je passies delen, waar je via je werk een band mee hebt. Alles helpt mee om een gevoel van sociaal welbevinden te krijgen.”    Met andere woorden, de studie toont niet alleen aan dat je goede relaties nodig hebt om je goed te voelen. Het werkt ook de andere kant op. Als je goed in je vel zit (gereguleerd, aanwezig, open), word je iemand waar anderen zich ook goed bij voelen. Je wordt een bron, niet alleen een ontvanger.    Innerlijke harmonie creëert uiterlijke harmonie. Niet als een metafoor. Als een mechanisme.

Uukumwe: de praktijk van het samenzijn

Als de reis van body-mind-soul een bestemming heeft, is het deze: het moment dat jouw eigen gevoel van harmonie iemand anders op weg helpt hetzelfde te bereiken.    Uukumwe is een woord uit de Ovawambo community van Namibië, en het omvat iets wat de meeste westerse talen niet eenvoudig in een enkel woord kunnen zeggen: samenzijn als een geleefde toestand, niet als een ambitie. Het gaat ervan uit dat we geen aparte wezens zijn die af en toe met elkaar te maken hebben, maar dat we met elkaar verweven zijn, en dat de kwaliteit van je connecties afhankelijk is van de kwaliteit van je innerlijke leven. Je helemaal goed voelen betekent dat je er bent voor anderen. Dat je aanwezig bent. Genereus met je aandacht. In staat om stil te staan bij de ervaringen van anderen, zonder oordeel, open en belangstellend.    Dit is de well-being waar we naartoe werken. Niet de perfect geoptimaliseerde persoon, maar iemand met een innerlijke balans die andere mensen ook een gevoel van balans kan geven. Dat is wat samenzijn vereist, en wat je kunt bereiken door goed voor jezelf te zorgen.

Bekijk de Uukumwe collectie

Om te beginnen: de drie pijlers

Je lichaam: slapen, bewegen, gezond eten, tijd in de buitenlucht. De basis is eenvoudig, maar is belangrijker dan al het andere dat erbovenop komt.

Je geest: mindfulness, meditatie, de gewoonte om inhoudelijk te reageren in plaats uit gewoonte. Lepleys advies: “Pauzeer en reflecteer voordat je tot actie overgaat. Formuleer indien mogelijk eerst een weldoordacht antwoord, in plaats van dat je direct reageert.” Een goede plek om daarmee te beginnen is onze collectie meditaties.

Je ziel: connectie, betekenis, de relaties die je herinneren aan wie je bent. Werk hier regelmatig aan, kijk niet alleen naar hoe jij je voelt, maar ook of je de relaties die ertoe doen goedt onderhoudt.