Hanakotoba: de geheime Japanse bloementaal

Veel bloemen hebben een betekenis die we allemaal kennen – rode rozen worden op Valentijnsdag gegeven als teken van liefde, madeliefjes zijn een symbool van onschuld, en het is geen kerst zonder de feestelijke rode poinsettia. Maar wat minder mensen weten, is dat de betekenisgeving aan bloemen in het oude Japan werd verheven tot een ware kunst: hanakotoba, de geheime taal der bloemen. Blijf lezen om meer te weten te komen over de Japanse bloementaal – en om te ontdekken hoe je hanakotoba in je eigen leven kunt brengen.

 

De sterkste liefde is soms liefde die je niet hoeft uit te spreken – die je overbrengt met grote of kleine uitingen van waardering. De Japanners zijn ware meesters in de kunst van subtiele communicatie. En de hoogste vorm van die kunst is de eeuwenoude bloementaal hanakotoba.

 

De karakteristieken van bloemen, zoals hun kleur, grootte en vorm, worden in deze bloementaal gebruikt om allerlei emoties en gevoelens uit te drukken – van diepe passie tot haat. In het oude Japan konden mensen hun geliefde een liefdesverklaring sturen met een boeket met jasmijn (geheime liefde), Japanse abrikoos (elegantie en loyaliteit) en gele camelia (verlangen). Ze hoopten dan vurig op een respons met witte klaprozen (verheuging) of rode rozen (verliefdheid), terwijl ze vreesden voor een tulp (eenzijdige liefde) of een oranje lelie (haat).

 

Hanakotoba is een traditie die is geworteld in een Boeddhistisch principe: aandacht schenken aan de kleine dingen in het leven.  De kwetsbaarheid en vergankelijkheid van de bloemen beklemtonen dat de boodschap van het boeket niet per definitie eeuwig is, maar juist daarom ook gekoesterd moet worden. In combinatie met de traditionele bloemschikkunst ikebana worden bloemen en hun betekenissen op een geweldige manier gevierd en geëerd. Dat is iets waar we in de moderne wereld veel van kunnen leren – schoonheid vinden in subtiele, verborgen betekenissen.   

 

Enkele veelgebruikte bloemen en hun betekenis:

 

Kersenbloesem

Eén van de meest iconische bloemen van Japan, de kersenbloesem, is een voorbode van de lente. Vanwege de kwetsbare, delicate bloesemblaadjes wordt deze bloem gezien als een symbool van puurheid, zachtaardigheid en vergankelijkheid. De kersenbloesem is veel terug te vinden in Japanse kunst, en ook in moderne manga.

 

Witte lotus

De lotusbloesem geldt als één van de meest heilige bloemen in Japan. De bloem is een symbool van puurheid, omdat de witte lotus prachtig verrijst uit de modder waarin zij groeit. De witte lotus is een centrale bloem in het Boeddhisme en kan ook staan voor waarheid, perfectie en spiritueel bewustzijn.

 

Chrysanten

Chrysanten zijn het symbool van de keizer en de keizerlijke familie van Japan. Van alle bloemen wordt deze bloem gezien als de meest nobele. Het is bij chrysanten wel belangrijk om de juiste kleur te kiezen – gele zijn voor leden van de keizerlijke familie, rode symboliseren liefde, terwijl witte chrysanten staan voor puurheid en rouw en vooral gebruikelijk zijn bij begrafenissen.

 

Camelia

De camelia, of tsubaki, is sinds het Edo-tijdperk erg populair in Japan. Ook deze bloem kan verschillende betekenissen hebben. De rode camelia staat voor liefde als de bloem vers is, maar voor een eervolle dood als de bloem is verwelkt – de bloem valt dan van de steel en ‘onthoofdt’ zichzelf. Een witte camelia symboliseert wachten, terwijl een gele staat voor verlangen.

 

Viooltjes

De spectaculaire kleur van het viooltje is volgens de legende een overblijfsel van de inkt van de hardwerkende meubelmaker – de bloem heeft de vorm van het traditionele inktpotje dat door houtbewerkers werd gebruikt. De bloem symboliseert eerlijkheid, oprechtheid en toewijding. Als viooltjes aan een boeket worden toegevoegd, wil dat zeggen dat de boodschap oprecht is en recht uit het hart komt.